Bekijk de video en doe een aanvraag.
11-01-2021
06-08-2026
Het EU ETS verdwijnt niet maar blijft fier overeind. Het systeem wordt aangepast aan de nieuwe 2040-doelstelling.
De Europese Commissie kiest niet voor afschaffing of ontmanteling van het EU ETS, maar voor een herijking. Het systeem blijft de hoeksteen van het Europese klimaatbeleid en wordt aangepast aan de nieuwe 2040-doelstelling én aan de zorgen over industriële concurrentiekracht.
| 90% | 3,7% / 1,7% | €100 mld | 80% / 20% |
| netto reductiedoel 2040 | voorgestelde LRF vanaf 2031 | Industrial Decarbonisation Bank | gratis allocatie gekoppeld aan plan en verificatie |
De Europese Commissie heeft haar voorstel gepubliceerd voor fase 5 van het EU Emissions Trading System (EU ETS) voor de periode 2031-2040. De kern: het ETS blijft overeind als belangrijkste instrument voor CO₂-beprijzing, maar wordt opnieuw ingericht voor de Europese klimaatdoelstelling van 90% netto emissiereductie in 2040.
De meest zichtbare wijziging zit in de Linear Reduction Factor (LRF): de jaarlijkse afname van het emissieplafond. De huidige regels gaan uit van 4,4% per jaar vanaf 2028. In het voorstel wordt dit 3,7% per jaar in 2031-2035 en 1,7% per jaar vanaf 2036. Daarmee kiest de Commissie voor een minder steil afbouwpad dan wanneer de huidige lijn simpelweg zou worden doorgetrokken.
Dat betekent niet dat het ETS zijn doel verliest. Integendeel: de CO₂-markt wordt juist herijkt richting 2040. Waar het huidige afbouwpad zou leiden tot een vrijwel uitgeput emissieplafond rond het einde van de jaren 2030, blijft er onder het voorstel ook in de jaren 2040 nog uitgifte van emissierechten mogelijk. De bestemming blijft CO₂-reductie, het tempo en de instrumenten worden aangepast aan de realiteit van energie-intensieve industrie.
De Commissie doet dat niet alleen via de LRF. Het voorstel bevat ook beperkte inzet van hoogwaardige internationale carbon credits vanaf 2036, integratie van permanente koolstofverwijdering zoals BECCS en Direct Air Capture en aanpassingen aan de Market Stability Reserve. Daarmee verschuift de nadruk van maximale schaarste naar een ETS dat klimaatdoelen moet combineren met investeringszekerheid en concurrentiekracht.
Voor energie-intensieve sectoren zoals chemie, raffinage, staal, kunstmest, papier, glas, keramiek en voedingsmiddelenindustrie is dit voorstel vooral relevant omdat de schaarste aan emissierechten minder abrupt oploopt dan eerder verwacht. De ETS-prijs blijft daarmee uiteraard onzeker, maar het beleidssignaal wordt minder eenzijdig: niet alleen beprijzen, maar ook investeringen mogelijk maken.
De Market Stability Reserve wordt aangepast aan een krimpende markt. De intake rate daalt structureel van 24% naar 12%. Bovendien worden rechten vanaf 2028 geleidelijker vrijgegeven wanneer het aantal rechten in omloop onder kritieke drempels komt. De Commissie wil hiermee de markt liquide houden en het risico op extreme prijspieken beperken.
Ook gratis allocatie verandert wezenlijk. De carbon-leakage-lijst wordt verlengd tot 2040, maar gratis rechten worden vanaf 2031 gekoppeld aan investeringen in decarbonisatie binnen de EU. Bedrijven die volledige gratis allocatie willen ontvangen, moeten een Invest in EU Decarbonisation Plan indienen. Na goedkeuring wordt 80% van de gratis rechten toegekend, de resterende 20% volgt pas na verificatie van investeringen en emissiereducties. Alleen de 10% meest efficiënte installaties zijn uitgezonderd.
Daarnaast wordt de benchmarksystematiek minder scherp dan eerder voorzien. De benchmarks blijven gebaseerd op de 10% best presterende installaties, maar de maximale jaarlijkse benchmarkdaling wordt verlaagd van 2,5% naar 2,0%. Voor bedrijven met warmte- en brandstofbenchmarks kan bovendien het uitzonderlijke benchmarkvoorstel voor 2027-2030 leiden tot extra gratis allocatie, waarbij circa 80 miljoen bestaande vrije rechten worden ingezet zonder de Cross-Sectoral Correction Factor te activeren.
Aan de financieringskant zet de Commissie zwaar in op industriële verduurzaming. Vanaf 2028 moet een Industrial Decarbonisation Bank van €100 miljard beschikbaar komen. Voor de periode 2028-2031 wordt daarnaast een Investment Booster voorgesteld met 400 miljoen emissierechten, goed voor circa €30 miljard op basis van de huidige marktwaarde. De genoemde prioriteiten zijn onder meer elektrificatie, CCS en schone technologie. Of biomethaan en biomassa daar volwaardig onder vallen, is nog onduidelijk.
Per saldo wordt ETS geen lichter dossier, maar wel een strategischer dossier. CO₂-kosten, gratis allocatie, investeringsplannen en subsidiekansen raken steeds sterker met elkaar verweven. Voor energie-intensieve bedrijven wordt de vraag dus niet of ETS blijft, maar hoe zij ETS inzetten als stuurinstrument voor investeringen, risicobeheer en concurrentiekracht.
KernboodschapHet ETS heeft de politieke review niet alleen overleefd, maar wordt opnieuw gepositioneerd als centraal instrument voor het Europese klimaatbeleid richting 2040. De industrie krijgt meer tijd en meer financieringsmogelijkheden, maar ook duidelijkere voorwaarden om daadwerkelijk te investeren in CO₂-reductie. |
Het zijn spannende tijden op het gebied van energiebesparing en emissiereductie. Met het Klimaatakkoord, de EU Green Dea...
